Khi đưa ra quyết định, hay làm một việc gì đó, mỗi người thường có 1 hay nhiều lý do. Hay, theo như Tonny Robbins nói là có rất nhiều câu chuyện để giải thích cho việc mình làm.
Nhưng dù bao nhiêu câu chuyện đi nữa, thì chúng ta thường muốn đáp ứng ít nhất 1 trong 6 nhu cầu là: An toàn và Đa dạng; Tôn trọng và Kết nối; Phát triển và Cống hiến.
Mình đã chia sẻ sơ qua khá lâu về trước, và khi phân tích giúp đỡ, có những trường hợp, hay câu hỏi lặp lại nhiều, nên mình chia sẻ, phân tích ở đây. Và các bạn có thể tự áp dụng, thay vì đợi mình trả lời email, hay tin nhắn.
Vậy thì tại sao mình làm những gì mình làm?
Tại sao 1 người luôn cố gắng theo đuổi tiền, mặc dù đã có rất nhiều tiền?
=> Nhu cầu an toàn, phát triển về số tiền trong túi, được cảm thấy quan trọng, tôn trọng, đa dạng khi mua đồ, có thể cống hiến cho xã hội hoặc không. Thường trường hợp này sẽ coi tiền là lẽ sống, nhưng dù có bao nhiêu tiền. Nó sẽ không lấp được nhu cầu về sự kết nối. Và tiền không thể mua được sự chung thủy, hay trái tim.
Tại sao 1 người chọn cưới và ở chung với 1 người, mặc dù biết người kia không chung thủy?
=> Nhu cầu an toàn vì ba mẹ đã từng làm, cảm thấy an toàn với cái mình làm. Cảm thấy bản thân cống hiến, hi sinh. Kết nối được với những người có chung hoàn cảnh.
Tại sao 1 người có đầy đủ tiền bạc, vợ con, lại chọn ngoại tình?
=> Nhu cầu đa dạng khi cuộc sống quá an toàn, dẫn đến nhàm chán. Giữa lựa chọn phát triển sự nghiệp, đi tới ước mơ, điều này có thể đáp ứng nhu cầu về sự đa dạng, phát triến. Thì ngoại tình nó dễ hơn. Trong trường hợp người vợ hay cằn nhằn, coi thường, thì mong muốn được đáp ứng nhu cầu tôn trọng, quan trọng, kết nối.
Tại sao 1 người nghiện lướt top top, instagram, facebook?
=> Nhu cầu an toàn vì làm bản thân biết mình thư giãn không suy nghĩ. Đa dạng vì mình được cập nhật liên tục. Sự kết nối thông qua phần comment. Quan trọng khi mình đưa ra ý kiến của mình.
Tại sao 1 người nghiện game, dù biết nó không tốt?
=> Nhu cầu về an toàn vì biết game đó hay. Kết nối với bạn bè. Nhu cầu về đa dạng khi chơi những game RNG, hay gacha. Tôn trọng khi mình mạnh nhất server. Phát triển, khi nhân vật game lên cấp độ mới. Cống hiến khi mình là người dành thời gian gánh team.
Tại sao 1 người đàn ông, khi vợ không tôn trọng mình, thì sẽ khó chịu?
=> Khi 1 bạn nữ liên tục hạ thấp, coi thường, thách thức, vùi dập 1 bạn nam, thì nhu cầu về sự an toàn trong gia đình là không được đáp ứng, đồng thời nhu cầu tôn trọng và kết nối. Vì liên tục phải “combat”, “chiến đấu” với vợ mình mỗi ngày. Dẫn đến các bạn nam thường sẽ có 2 hướng: 1 là buông luôn là tới đâu thì tới, không cần được tôn trọng, phát triển nữa, vợ muốn cái thì muốn, mặc kệ, không quan tâm. 2 là đi tìm người phụ nữ khác có thể làm mình cảm thấy tôn trọng, an toàn, và kết nối.
Hướng số 1 sẽ là cái thường thấy. Nhưng việc sống tới đâu thì tới, không cần được tôn trọng, và không dẫn dắt gia đình, không phải là nhu cầu tạo ra sự nam tính, và điều đó lại làm cho các bạn nữ lại khó chịu thêm. Và dẫn đến liên tục gây lộn, cãi vã trong gia đình.
Tại sao 1 người phụ nữ khi chồng không lắng nghe, điềm tĩnh, thì sẽ dần hết cảm thấy yêu thương?
=> Nhu cầu về sự đa dạng trong cảm xúc, kết nối thông qua cách chia sẻ, và cống hiến. Khi 1 bạn nam không lắng nghe, bạn nữ thường sẽ không cảm thấy kết nối, không thể hiện được sự đa dạng trong cảm xúc. Khi 1 bạn nam không điềm tĩnh, hay nóng giận, bực bội. Bạn nữ sẽ không cảm thấy an toàn, và không thể mở lòng, chia sẻ những cái mình cảm thấy đáng quan tâm cho người đàn ông của mình.
Tại sao 1 người dù không cần biết đúng hay sai, nhưng vẫn phải tấn công người khác ở trên mạng, hay ngoài đời?
=> Có thể đến từ gia đình ba mẹ không bao giờ khen, sống bị coi thường bởi gia đình, hay họ hàng. Nên nhu cầu cảm thấy được quan trọng, tôn trọng sẽ dâng cao. Và cách dễ nhất là đi hạ thấp người khác, thay vì nâng cao bản thân mình.
Tại sao 1 người dù nghèo có thể hi sinh thời gian, công sức để giúp người khác, mặc dù họ nên dành thời gian kiếm tiền dựa theo mạng xã hội nói?
=>Nhu cầu về sự cống hiến, kết nối khi trong 1 nhóm từ thiện, tôn trọng khi người khác công nhận nỗ lực của mình khi giúp người khác.
Tại sao ông Louis Pasteur ngồi phòng thí nghiệm 25 năm để chế tạo vaccine cho người khác sống? Ổng đáng lẽ phải buôn đất, kiếm tiền, làm giàu, chơi chứng khoán, đánh đề như 1 con người bình thường chứ?
=> Nhu cầu về sự phát triển, cống hiến.
…..
Khi 1 hành động, 1 việc làm, 1 thói quen có thể đáp ứng được 3 nhu cầu của con người, thì nó sẽ trở thành 1 phần của mình, hay gọi theo kiểu ông bà là nghiện. Bất kể hành động, thói quen đó tốt hay xấu.
Ví dụ cùng là đáp ứng được 3 nhu cầu. Nhưng các nhà khoa học phát minh ra nhiều thứ để con người sống tốt hơn, sống lâu hơn.
Thì trong quá trình nghiên cứu, họ được làm cái họ thích, hay chuyên môn. Đó là sự an toàn.
Khi càng nghiên cứu sâu, họ sẽ khám phá những điều họ chưa biết. Đó là sự đa dạng, những điều chưa biết, chưa chắc chắn.
Khi họ biết càng nhiều, họ sẽ càng phát triển, có nhiều giá trị. Và cuối cùng là chia sẻ, cống hiến cho người khác
Ngược lại, khi chơi số đề.
Thì hên xui sẽ đáp ứng được nhu cầu về sự đa dạng, không an toàn, cảm thấy không chắc chắn.
Khi thắng, thì có thể bao anh em, hoặc trả nợ, giúp đỡ gia đình. Đáp ứng về nhu cầu quan trọng, và cống hiến.
Đó là tại sao kể cả họ biết không tốt, nhưng vẫn làm.
Vậy làm gì với thông tin, kiến thức này?
Khi các bạn nhận thức được những việc mình làm nó đáp ứng được nhu cầu nào, và thay thế nó bằng những việc làm khác. Bạn sẽ điều chỉnh được bản thân tốt hơn, vì 2 trong 6 nhu cầu các bạn đặt nó lên hàng đầu, sẽ điều khiển cả cuộc đời.
1 số bạn hỏi, tại sao nhiều người biết cái ….abc…. Tốt mà họ không làm? Vì người đó đặt nhu cầu của họ khác với các bạn. Và như mình hay chia sẻ:
-Đối xử với người khác như cách các bạn muốn được đối xử.
Nếu các bạn không muốn ai ép, áp đặt mình làm cái mình không muốn, thì đừng làm như vậy với người khác.
Ví dụ: Đầu tư chứng khoán là tốt. Nhưng nếu áp đặt 1 người đang mong muốn có cuộc sống ổn định, an toàn vì quá nhiều biến cố xảy ra, thì có thể đây không phải là 1 lời khuyên tốt.
Hoặc, ép 1 người phải phát triển bản thân, trong khi họ không biết họ muốn gì, họ đang cần sự đa dạng, khám phá những điều không biết, để có sự trải nghiệm. Rồi đập quyển sách chuyên ngành vô mặt họ, thì định luật Newton III sẽ xuất hiện là quyển sách bay lại vô mặt mình.
Vậy thì điều chỉnh nhu cầu bản thân như thế nào?
-An toàn: Quá nhiều an toàn, sẽ khiến các bạn cảm thấy nhàm chán. Thông thường mọi người sẽ chơi game, lướt toptop, số đề, đỏ đen. Nó sẽ giúp bản thân cảm thấy hưng phấn. Nhưng nó không là cách duy nhất. Các bạn có thể tìm hiểu, học hỏi, nghiên cứu tất cả mọi thứ mà bản thân cảm thấy tò mò, khám phá bản thân, tìm hiểu mọi khả năng của bản thân.
-Đa dạng/ hỗn loạn: Quá nhiều hỗn loạn, biến cố cuộc đời, những điều không biết, sẽ làm mọi người sợ. Và quyết định những cái lớn trong cuộc đời dựa trên nỗi sợ chưa bao giờ đem lại kết quả tốt. Do đó, thiết lập từng thói quen nhỏ như tập thể dục, dậy đúng giờ, đi làm sớm hơn 15 phút, không nghe thông tin định hướng làm bản thân cảm thấy tiêu cực. Vì quá nhiều tiêu cực, sẽ càng tạo ra hỗn loạn.
-Tôn trọng/ quan trọng: Khi đặt sự tôn trọng, quan trọng bản thân lên quá nhiều bằng cách so sánh. Dù là so sánh với người khác, AI, filter, thì các bạn sẽ bị thiếu thốn về sự kết nối. Thông thường là khi tranh cãi luôn muốn mình phần hơn, phải thắng, phải đúng. Nếu 1 2 lần thì không sao, nhưng nếu đặt nhu cầu này là quan trọng nhất cuộc đời mình, thì sẽ không ai muốn chơi hay nói chuyện, hay gần với các bạn.
-Kết nối: Khi bản thân dành thời gian quá nhiều cho ai đó, hoặc mong muốn gắn kết, kết nối với người thân, bạn bè, gia đình, mà không được tôn trọng, xem mình là quan trọng. Thì sẽ có câu hỏi như việc đánh mất chính mình ví dụ: Mình là ai? Tại sao mình không được tôn trọng, nhu cầu của mình không được đáp ứng?
Đây là cái mà các bạn nữ quyền hay dùng ví dụ về đàn ông vô trách nhiệm, chê trách sự quan tâm, gắn kết, hi sinh, những cái mà cực kỳ cao quý của người phụ nữ. Nhưng những người đàn ông yêu thương vợ, có trách nhiệm, thì lấp liếm, che dấu đi.
2 nhu cầu cuối là 2 nhu cầu về mặt tâm hồn. Bất kể 1 người đạt được 4 nhu cầu trên nhưng không có 2 nhu cầu cuối sẽ không bao giờ cảm thấy hạnh phúc. Đó là:
-Phát triển: Phát triển bản thân hơn mỗi ngày, học từ cái sai của mình, cái sai của bản thân, của người khác, mỗi ngày cố gắng hơn 1 chút, làm giỏi hơn 1 chút, học tốt hơn 1 chút, tìm hiểu nhiều hơn 1 chút, có trách nhiệm hơn 1 chút. Thì ngày càng sẽ tạo ra nhiều giá trị cho bản thân trong lời nói và hành động. Và khi có quá nhiều giá trị thì nó đưa đến nhu cầu cuối.
-Cống hiến: Tương tự như việc các bạn nhỏ khi có 1 món quà, hay mọi người có 1 tin vui, hoặc có 1 niềm vui nào đó xảy ra, chúng ta thường hay chia sẻ, và nếu người kia lắng nghe, và vui cho mình. Thì niềm vui đó được nâng cao hơn. Do đó, để có thể sống vui vẻ, hạnh phúc bền vững, thì khi các bạn đã phát triển tới mức đủ lớn và vì các bạn yêu thích cái các bạn làm thì niềm vui đó không chỉ trong tâm hồn, mà còn là bên ngoài, cách nói chuyện, hành động, lời nói. Rồi chia sẻ, những cái mình biết, giá trị của mình, cống hiến cho gia đình, người thân, xã hội.
Và đó sự khác biệt vô cùng rõ ràng giữa việc 1 người nói mình hạnh phúc, và 1 người thực sự hạnh phúc.
Các bạn có thể đọc tất cả các comment Threads của mình và sẽ thấy điều tương tự là mình không bao giờ hạ thấp, chửi rủa, chà đáp, nói xấu, dựng chuyện để làm hại người khác. Vì nó đơn giản là không có nằm trong hệ thống cảm xúc của mình. Khi mình đặt nhu cầu phát triển, và cống hiến là 2 nhu cầu quan trọng nhất cuộc đời.
Tất nhiên cuộc đời sẽ có những bất công, khó khăn đến từ đủ thứ nơi. Nhưng mình cảm thấy nó, rồi mình học cách điều chỉnh bản thân, và mình vượt qua. Chứ mình không để nó điều khiển cuộc đời mình.
Và các bạn cũng có thể làm được.
Vì 6 nhu cầu của con người là 1 mảng kiến thức lớn. Nên sẽ có bài tiếp về mindset, tư duy, hành động, suy nghĩ, cho các bạn chuẩn bị, sẵn sàng, và mong muốn tìm người yêu lâu dài.